Geri Anasayfa

Detay

Aman Saspaev’in Öykülerindeki Karakterler

Özet
Kırgız edebiyatının öykü vasdisindeki günümüzde yaşayan önemli isimlerinden Aman Saspayev’in yazarlık hayatı Çin’de başlar. İlk eserlerini Kazak ve Uygur Türkçeleriyle yazar. İlk öyküleri Gülkayır (Ebegümeci) adıyla 1966’da yayımlanır. Sarala İt öyküsünün başkahramanı ise köyün bir köpeğidir. Bu öyküdeki şahıs kadrosunu “Sarala it” adlı hikâyesi dışında insanlar da şekillendirir. Sarala İt öyküsünün kahramanı köydeki sessiz Sarala köpektir. Bu köpek köyün köpeklerinden de çekinir. “Canlılar arasında buna benzer hayata karşı mücadelesiz, kendine karşı kayıtsız varlık nadir rastlanır.” (Saspayev 1991: s.335.). A.Saspayev’in Sovyet Dönemi yıllarında yazdığı öykülerinde başkahramanlar çoğunluk, kadınlar, erkekler ve çocuklardan oluşur. Bu kahramanlar dönemin Sovyet sosyo – politiğini çözümleme endişesi taşımaz. Kahramanlar ideolojik birer figür olmaktan daha çok evrensel insani yaşanmışlıkları anlatabilmek için seçilmiştir. Yazar kahramanları fikri tartışmalar içine çekmez. Ancak yer yer dönemin atmosferini de okuruna hissettirecek betimlemelerden de uzak kalmaz. Bu dönemde yazdığı öykülerde dikkat çekici bir şekilde öykünün başkahramanları genelde erkeklerdir. Örneğin, Tatım Tuz’da Kelginbay, Dost ve Araba’da Şaken, Sır’da iki genç, Hırsız’da Bököbay, Akraba’da Ermek, Köylü Şairin Bir Günü’nde şair, Beraber Yaşamaya Devam Edermiş, Kızıraleyhisselam’da İmaken vs. Aman Saspayev öykülerinde toplumdaki olumsuz kişilere yer vermez. Hırsız, katiller, dolandırıcılar vb. gibi kahramanlar yerine günlük hayatın sıradan insanlarına yer verilir. Kahramanlarının sadece kişilik taraflarını ve bu kişiliğindeki olumlu ve olumsuz taraflarını yazar. Öykülerinde hırsız, katil gibi karakterleri yok sayılır. Aman Saspayev’in öykülerinde kadınlar genelde olumlu olarak anlatılır. Öyküde kahramanın sosyal statüsüne vurgu yapılmaz, ancak kahramanların büyük çoğunluğu şehirde değil, köyde kolhozlarda çalışanlardan seçilmiştir. Durum öykücülüğü çizgisinde görülmesine karşın yer yer olay öykücülüğüne de yöneldiği dikkati çeker. Olay anlatımlarında amacı, olay vermek ve düşündürmekten daha çok, olay içindeki durumu ortaya çıkarabilmek içindir. Bu edebi anlayış ve yaklaşımı dolayısıyla Kırgız öykücülüğünde takipçilerinin olacağına inanıyoruz.

Anahtar Kelimeler
Kırgız Öykücülüğü, Aman Saspayev, Memduh Şevket Esendal, Şahıs Kadrosu