Geri Anasayfa

Detay

Jön Türk Basınında Dinî Zeminde Muhalefet

Özet
Batıdan bir hürriyet ve aydınlanma hareketi olarak gelip İttihad-Terakkî’nin de ortaya çıkmasına zemin hazırlayan Jön Türklük ifadesi daha ziyade II.Abdülhamid dönemi siyasi muhalefet hareketleri için kullanılmıştır. Sadakat kavramını öne çıkarıp bu sıfata sahip gördüğü kişileri daha iyi eğitimli bürokrat ve subayların önüne geçiren II. Abdülhamid rejimine muhalefet ve bu rejimin yerine meşrutî bîr rejim kurma arzusu Jön Türklüğün ortak noktası olmuştur. Jön Türk eylemleri 1889'dan sonra yüksek okul öğrencilerinin muhalefetine dönüşüp 1894’te bürokrat, subay ve ulemanın da katılımıyla iyice genişlemiştir. 1878-1908 döneminde Osmanlı siyasî düşünceleri ve tartışmaları daha ziyade Jön Türk basınından takip edilebilmektedir. Bu basın da tıpkı Jön Türklük gibi homojen olmamış ve aynı örgütün resmi organlarında dahi birbirine zıt tezler savunulmuştur. Jön Türk gazete ve mecmuaları 100’e ulaşan sayılarıyla çok değişik yelpazede faaliyette bulunmuşlardır. 1908 devrimine karşı şeriat isteriz diye ayaklanıldığı sırada Jön Türk basınında dinî zeminde muhalefet yapan yayınlar da vardı. Jön Türk basınında dinî zeminde yapılan muhalefetin karakteristiğini 1896’da Cenevre’de yayınlanan Ezân ile 1897’de Kahire’de yayınlanan Kânûn-ı Esâsî’de gözlemlemek mümkündür.

Anahtar Kelimeler
Jön Türklük, Abdülhamid II, muhalefet, Kânûn-ı Esâsî, Şeyh Alizâde Hoca Muhyiddin, Ezan, Tunalı Hilmi.