Geri Anasayfa

Detay

AHİLİK GELENEĞİ VE KÜTÜPHANECİLİK

Özet
Ahilik, geçmişi oldukça eskilere dayanan hem mesleki eğitimi sağlayan hem de ticari yaşamı destekleyen bir gelenektir. Selçuklular ve Osmanlı İmparatorluğu’nda Anadolu topraklarında gelişmiş, büyümüş ve varlığını devam ettirmiştir. Ahilik, var olduğu dönemin mesleki örgütlenmenin önemli bir kurumudur. Bu kurum, Türk-İslam kültürünün bir sentezinden oluşmuştur. Ahilik kurumu, Osmanlı İmparatorluğu’nda ticaret, sanayi, eğitim, kültür-sosyal alanında önemli rol oynamıştır. Bu makalede “ahilik” ve “kütüphanecilik” kavramları, mesleki sorumluluk, etik anlayışı, mesleki birlik ve örgütlenme biçimleri açısından karşılaştırılmıştır. Çalışmada, önce mesleki örgütlenme geleneği olan “ahilik” kavramının sivil toplum kurumu olarak tanımı yapılmıştır. Sonra ahiliğin amacı, ilkeleri, geleneksel yapısı, bu kurumun fonksiyonları ve topluma katkıları kısaca ele alınmıştır. Aynı zamanda ahilik kurumu içinde kütüphanecilik mesleğinin var olup olmadığı sorusuna cevap aranılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nda ahilik geleneği içinde “kitap” ve “kütüphane” konusu incelenmiştir. Ancak ahilik kurumunda “kütüphanecilik” mesleği yer almamıştır. Bu kurumda, kütüphaneciler yerine kitap ve kütüphaneyle ilişkili olan hattatlar, mücellit, müzehhibler, musavvir, nakkaşlar gibi meslek grupları yer almıştır. Bu mesleklerin Osmanlılar döneminde ahilik sistemi içinde kütüphanecilikten daha önce bir meslek olarak örgütlendikleri görülmüştür. Bu dönemde kütüphanecilik, vakıf kütüphanesi geleneği olarak varlığını sürdürmüştür. Daha ziyade devlet ve vakıflar aracılıyla günümüz halk kütüphanelerine benzer halkın yararlanabileceği kütüphaneler kurulmuştur. Bu çalışmada, kütüphanecilik kavramı hem mesleki örgütlenme, hem mesleki etik, hem de mesleki kimlik boyutuyla ele alınmıştır. Türkiye’de kütüphanecilik mesleğinin toplumsal, kültürel, eğitimsel, sosyo-ekonomik faydaları ve geleneksel olan yapısı, “ahilik” geleneği bakış açısıyla tartışılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın sonucunda kütüphanecilik mesleğinde ahiliğin özünde de olan mesleki sorumluluk, doğruluk, güvenirlilik, nitelikli ve insani değerlere sahip olma, kaliteli hizmet ve yenilikçilik anlayışının var olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler
Ahilik, Kütüphanecilik, Mesleki Örgütlenme, Mesleki Kimlik, Mesleki Etik