Geri Anasayfa

Detay

ONTOLOJİK VE EPİSTEMOLOJİK BAĞLAMDA AGNOSTİSİZM PROBLEMİ

Özet
Bu çalışmada agnostisizmin konumu incelenmektedir. Agnostisizm denince akla birçok farklı tanımlama gelir. Ateizmle birlikte dinlere ve Tanrı’ya karşı mesafeli bir tavır olarak tanımlanan agnostisizm epistemolojik bağlamda gelecekle ve görünmeyen dünyayla ilgili rasyonel ve bilimsel bilgi elde etmenin imkânsızlığına işaret etmek için kullanılabilir. Ayrıca agnostisizmi bazı şeylerin insan zihni tarafından bilinemeyeceğinin savunulduğu tutum olarak tanımlayabileceğimiz gibi bunu teistik alana uyguladığımızda agnostisizmin doğaüstü alanla ilgili bazı görüşlerin insan zihnine kapalı olduğunu kabul eden tutum olduğunu söyleyebiliriz. Daha birçok değişik tanımı ve agnostisizm kapsamındaki farklı pozisyonları içerecek şekilde agnostisizm ikiye ayrılır. Zayıf agnostisizm Tanrı’nın varlığı veya yokluğu lehindeki kanıtların ikna edici olmadığından yola çıkılarak herhangi bir yargıda bulunmamayı içerirken güçlü agnostisizmde bu kanıtların hiçbir zaman elde edilemeyeceği vurgulanır. Başta Thomas Huxley ve Antony Kenny olmak üzere agnostik tutumun zayıf ve güçlü kutupları arasında değişik pozisyonlarda yer alan farklı birçok düşünür hesaba katıldığında ontolojik ve epistemolojik yansımaları olan bir konum tartışmasıyla karşılaşılır. Buna binaen bazı teist ve ateistler agnostisizmin belirli bir tutum olarak ele alınamayacağı yönünde görüşler öne sürer. Neticede bu durum agnostisizmin nerede konumlandırılması gerektiği problemini doğurmuştur. Nitekim Scot D. Yoder agnostik olarak öncelikli sorunun agnostisizme bir konum belirlemek olduğunu öne sürer. Dolayısıyla bu çalışmada öncelikle agnostisizmin tanımsal çerçevede ne ifade ettiği tartışılıp ardından farklı tutumlarla ilişkisi bağlamında agnostisizme bir konum belirlenip belirlenemeyeceği irdelenmektedir. Aynı zamanda dini kimlik hesaba katılarak farklı bir agnostik çerçeve çizilmeye çalışılmaktadır. Bu girişim ontolojik ve epistemolojik bağlamlar üzerinden yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler
Agnostisizm, Ateizm, Epistemolojik, Ontolojik, Teizm